Μεσαία τάξη στην Ελλάδα;

Αφορμή για το ποστ ήταν ένα ενδιαφέρον κείμενο που διάβασα στου Κλείτωρ γραμμένο από τον Διόδοτο, ένα σχόλιο δικό μου και μία απάντηση σε αυτό.

Είχα γράψει ένα κείμενο πρώτη φορά για τη δημιουργία της αστικής τάξης στον ελλαδικό χώρο εδώ.

Η μεσαία τάξη ήταν ένα, αρχικά πολιτικό προϊόν της αστικής διαμόρφωσης των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Μια διαδικασία που ξεκίνησε μέσω της αμφισβήτησης των «πεφωτισμένων» και ελέω Θεού φεουδαρχικών και μοναρχικών δομών όπως επίσης η σύγκρουση με τον άλλο μεγάλο πόλο καταπίεσης, την Εκκλησία οδήγησε στο σήμερα. Και αυτή η πορεία κράτησε αιώνες αν σκεφτούμε ότι τα πρώτα σκιρτήματα συνέβησαν τον 13ο αιώνα στη Αγγλία με την καθιέρωση της Magna Carta.
Στο χώρο της Ανατολής γενικότερα, συμπεριλαμβανομένου του ελλαδικού δεν υπήρξε ποτέ σύγκρουση με τις πολιτικές και θεολογικές εξουσίες ή αμφισβήτηση των δικαιοδοσιών τους. Και αυτό είτε τοπικά είτε  σε ετρύτερο γεωγραφικό περιβάλλον. Οι πολιτικές συγκρούσεις π.χ των περασμένων δεκαετιών στην Ελλάδα (πριν την περίοδο της δικτατορίας) θύμιζαν περισσότερο τον ανταγωνισμό που υπάρχει πάντα ανάμεσα σε αδέρφια για την αγάπη των γονέων.
Στην περίπτωσή μας οι γονείς αντιπροσωπεύονται από το κράτος και δεξιοί, αριστεροί, κεντρώοι και κάθε είδους ακραίοι πάλευαν για αυτό το έπαθλο, την κατάληψη του κράτους. Πριν τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο ανήμε το κράτος σε όποιο κόμμα κέρδιζε τις εκλογές, αν και σε τέτοιες περιπτώσεις οι βασικές δομές παραμένουν ίδιες ανεξάρτητα από την αλλαγή σε πρόσωπα ή κόμματα, πριν τη δικτατορία το κράτος ανήκε σαφώς στους δεξιούς και μετά την μεταπολίτευση και την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το κράτος έγινε για μια περίοδο φέουδο των αριστερών και εδώ και 20 χρόνια περίπου αριστεροί και δεξιοί συνεργάζονται προκειμένου να μην αλλάξει τίποτα στις βασικές δομές κράτους και κοινωνίας καθώς οι εναλλαγές στην εξουσία πρακτικά δεν τους βλάπτουν. Εξού λοιπόν και ο κυρίαρχος κρατισμός ως θεωρία και πράξη στην Ελλάδα.

Δεν υπήρξε λοιπόν μέχρι τώρα στην Ελλάδα μια (έστω) ισχυρής μειοψηφίας κίνηση που θα ασκούσε επιρροή τέτοια που να επιτρέψει την κριτική στον πυρήνα της πολιτικής και κοινωνικής μας οργάνωσης.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

6 απαντήσεις στο Μεσαία τάξη στην Ελλάδα;

  1. Ο/Η Διόδοτος λέει:

    Πάρη, μπαίνω πρώτη φορά στο blοg σου και το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον (μάλλον μ’ έπιασες «πελάτη»).

    Σχετικά με την ιστορία τής μεσαίας τάξης, έχω καταλήξει στα εξής:

    Η μεσαία τάξη εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ιστορία, στην αρχαία ελληνική πόλη. Ο κυριότερος λόγος γι’ αυτό είναι (εκτός από την πρωτοεμφανιζόμενη πολιτική ελευθερία) η εμφάνιση για πρώτη φορά στην Ιστορία, της ατομικής ιδιοκτησίας (όσο κι αν ακούγεται παράξενο, ατομική ιδιοκτησία δεν επιτρεπόταν μέχρι τότε σε κανέναν πολιτισμό).
    Οι Έλληνες είχαν απόλυτη επίγνωση της πολιτικής σημασίας της μεσαίας τάξης. Όπως λέει και ο Θησέας στις Ικέτιδες τού Ευρυπίδη, «οι πλούσιοι δεν ωφελούν και γυρεύουν πάντα περισσότερα. Οι φτωχοί, που δεν έχουν καν το καθημερινό τους, φόβο φέρνουν, καθώς, ξεγελασμένοι από τον φθόνο και τους κακούς δημαγωγούς, σαϊτες ρίχνουν πικρές στους πλούσιους. Η μεσαία μερίδα από τις τρείς σώζει τις πόλεις, φυλάγοντας της πολιτείας τον νόμο.» (στίχοι 238-245).

    Η μεσαία τάξη παρέμεινε ακμαία και κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (τις λίγες φορές που συμπιεζόταν, το αποτέλεσμα ήταν εξεγέρσεις).

    Στον μεσαίωνα η μεσαία τάξη εξαφανίζεται. Μαζί της εξαφανίζονται οι πόλεις, οι όποιες πολιτικές ελευθερίες, και φυσικά η ατομική ιδιοκτησία.
    Στην νεώτερη εποχή, η μεσαία τάξη επανεμφανίζεται. Μαζί της και οι πόλεις και οι πολιτικές ελευθερίες. Αλλά και ο πολιτισμός γενικότερα (επιστήμη, κοινωνική οργάνωση, «κράτος δικαίου» κλπ.). Η αστική τάξη ήταν αρχικά η επανεμφανιζόμενη μεσαία τάξη. Στην πορεία όμως έγινε η ανώτερη τάξη (μεγαλοαστοί, βιομήχανοι κλπ.). Την θέση τής μεσαίας τάξης έχουν καταλάβει σήμερα οι μικρότερης οικονομικής εμβέλειας αστοί, οι επιστήμονες, οι ανεξάρτητοι επαγγελματίες, καθώς και κάποιες μορφές εξαρτημένης εργασίας (π.χ. διάφοροι δημόσιοι και άλλοι υπάλληλοι) κ.α. Αυτά στον πολιτισμένο κόσμο. Στην Ελλαδίτσα, η μεσαία τάξη διένυσε μια συνεχώς απειλούμενη πορεία από το 1828 μέχρι πρόσφατα, όπου έχει συρρικνωθεί και απαξιωθεί οικονομικά σε βαθμό, που ουσιαστικά να μήν υφίσταται.

  2. Ο/Η parisbrouzos λέει:

    Διόδοτε καλώς ήρθες.

    Ναι, έχεις δίκιο. Η πρώτη μορφή πολιτική και οικονομικής μεσαίας εμφανίζεται στην ελληνική πόλη-κράτος. Όπως επίσης ότι η διαμόρφωση της έννοιας της ατομικής ιδιοκτησίας συνέβαλε τα μέγιστα στο γεγονός.

    Σε ότι αφορά την Ελλάδα είχα γράψει άλλα δύο κείμενα σχετικά. Προς το παρόν δε λειτουργούν τα λινκ στη WordPress.

    Πάντως στα χρόνια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και ειδικά από τα χρόνια του Αυγούστου οι μεσαίοι στις πόλεις είχανε αρχίσει να χάνουνε το σημείο αναφοράς τους. Η μεσαία τάξη είχε ήδη δεχθεί ισχυρό χτύπημα μέσα στις αυτοκρατορικές δομές. Και είναι φυσιολογικό ότι συνέβη κάτι τέτοιο.

  3. Ο/Η S G λέει:

    παρη με ενδιαφερει αρκετα η ερωτηση γιατι η ελλαδα δεν κατορθωσε να δημιουργησει κυριαρχη αστικη κουλτουρα (γιατι μεσαια-αστικη ταξη υπηρχε, απλα αντι να επιβαλει την κουλτουρα της, ειχαμε το αναποδο, βουκολικοι τροποι οργανωσης και συνυπαρξης κυριαρχησαν ακομα και στην αθηνα). Αν θες να γραψεις ενα ολοκληρωμενο κειμενο στο θεμα, θα μας ενδιεφερε για δημοσιευση στην αναΜορφωση νομιζω.

  4. Ο/Η parisbrouzos λέει:

    @SG

    καταρχήν σε ευχαριστώ για την πρόσκληση.

    Είχα γράψει σχετικά εδώ
    https://parisbrouzos.wordpress.com/2007/07/12/

    και εδώ
    https://parisbrouzos.wordpress.com/2007/07/22/γιατί-στην-ελλάδα-2/
    κάποια πράγματα. Όποτε έχεις χρόνο ρίξε μια ματιά και μπορείς να μου πεις και τη γνώμη σου. Βέβαια πρόκειται εντελώς για την προσωπική αίσθηση που έχω για αυτό και δεν υπάρχει και βιβλιογραφία.

    Μπορώ πάντως να γράψω ένα πιο προσεγμένο κείμενο με τη γνώμη μου και να το στείλω.

  5. Ο/Η S G λέει:

    Ναι τα κοιταξα. Αν μπορεις να φτιαξεις ενα ολοκληρωμενο ποστ που να αναπτυσσεις λιγο τις θεσεις σου, ειδικα απο το πρωτο κειμενο, θα μας ενδιεφερε νομιζω.

    Δεν χρειαζεται βιβλιογραφια οταν οι θεσεις ειναι πρωτοτυπες. Επισης, κανα στοιχειο γενικα δεν βλαπτει, αλλα το βασικο ειναι οι θεσεις να ειναι ευλογες και τα επιχειρηματα στερεα.

  6. Ο/Η parisbrouzos λέει:

    Σωτήρη εντάξει. Θα χρειαστώ όμως κάποιο διάστημα. Ίσως δύο-τρεις εβδομάδες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s