Αρχή της πλειοψηφίας και διαχωρισμός κράτους-Εκκλησίας

Από συζητήσεις στις οποίες έχω πάρει μέρος αλλά και από όσα κείμενα διαφορετικών αποχρώσεων διαβάζω γενικά στο Διαδίκτυο εδώ και ένα χρόνο, έχω παρατηρήσει ότι οι ιδεολογικοί χώροι των εθνικιστών ή υπερπατριωτών, των βαθιά συντηρητικών, θρησκόληπτων ή με θεοκρατικές αντιλήψεις έχουν μετατραπεί στους πιο ένθερμους υποστηρικτές της δημοκρατίας. Όποιος διαβάζει αρθρογραφία, σχόλια ή σχολιασμούς της επικαιρότητας βομβαρδίζεται από έναν καταιγισμό αγάπης για τη δημοκρατική νομιμότητα, επικλήσεων των ατομικών δικαιωμάτων και όρων όπως ελευθερία της έκφρασης ή αρχή της πλειοψηφίας. Παραδίδονται μαθήματα συνταγματικής λειτουργίας, δημοκρατικής συμπεριφοράς και σε αρκετές από αυτές καταδικάζεται μετά βδελυγμίας ειδικά ο με ονοματεπώνυμο πρόσφατος φασισμός (Χίτλερ, Μουσολίνι κ.λ.π).

Το θέμα όμως δεν είναι μόνο ο φασισμός του Μεσοπολέμου που σχεδόν ο καθένας εύκολα χωρίς ιδιαίτερη σκέψη θα καταδικάσει. Πώς θα μπορούσε όμως π.χ να επιθυμεί κανείς τον ολοκληρωτισμό των κομμουνιστικών καθεστώτων άσχετα πώς αυτός (ο κομμουνισμός) ξεκίνησε και που σκόπευε ή τα μοναρχικά, αυτοκρατορικά και φεουδαρχικά καθεστώτα του Μεσαίωνα; Ή τα σημερινά θεοκρατικά, απολυταρχικά καθεστώτα της Μέσης Ανατολής;

Καταρχήν φυσικά και ο καθένας μπορεί να έχει τις απόψεις του. Ακόμη και το να κρίνει αρνητικά την αστική δημοκρατία. Κανένα θέμα επ’ αυτού. Αλλά η ξαφνική και μάλλον όψιμη αγάπη για τη δημοκρατία και την ορολογία της από τον όποιο ακραίο συντηρητικό χώρο εμπεριέχει ένα μεγάλο βαθμό υποκρισίας. Για τον απλό λόγο ότι αν έπαιρναν την εξουσία δεν θα επέτρεπαν στις αντίθετες φωνές να ακουστούν.

Το συγκεκριμένο φαινόμενο είναι όμως πανευρωπαϊκό. Σε όλες τις χώρες (ακόμη και) ακροδεξιά κόμματα ή πολιτικές ομάδες με βαθιά συντηρητική ή/και θρησκοληπτική παράδοση δεν διαφημίζουν και δεν διογκώνουν πλέον τις όποιες ατέλειες της αστικής δημοκρατίας, δεν ισχυρίζονται και δεν φωνάζουν για κατάργηση της ή για περιορισμό θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, τουλάχιστον φανερά, αλλά απεναντίας εμφανίζονται ως υπέρμαχοι τους, επικαλούνται και χρησιμοποιούν αυτές τις έννοιες προκειμένου να διαδώσουν τις ιδέες τους.Έχουν αποτάξει από πάνω τους μεγάλο μέρος της ορολογίας που χρησιμοποιούσαν εδώ και δεκαετίες και εμφανίζονται πλέον όχι εχθρικά/ές απέναντι στη λογική του πολιτικού συστήματος αλλά ως μέρος της. Δεν ξέρω πότε άρχισε αυτή η πολιτική πρακτική, θα διαφέρει από χώρα σε χώρα φαντάζομαι αλλά έχει έρθει πλέον και στην Ελλάδα, την τελευταία τουλάχιστον πενταετία. Και έχω την αίσθηση ότι αυτός που έκανε αυτήν την πολιτική πρακτική ευρέως διαδεδομένη στην Ελλάδα και τις έδωσε επαγγελματική διάσταση, είτε άθελά του αλλά πάντως δημιουργώντας την είτε θέλοντάς το, ήτανε κατά τρόπο παράδοξο, ελληνικότατο και εντυπωσιακό ένας ιερέας: ο πρόσφατα αποθανών αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος. Η συνεχής επίκληση του δικαιώματος της άποψης και της αρχής της πλειοψηφίας για την υπόθεση με την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες και όχι μόνο, σε συνδυασμό με την απήχηση και αποδοχή που είχε σε μεγάλες μάζες πληθυσμού έδωσαν την ιδέα σε πολιτικές κινήσεις να κινηθούνε στα χνάρια του.

Για το δικαίωμα της άποψης έγραψα και παραπάνω ότι ο καθένας το έχει αν και στην περίπτωση με τις αστυνομικές ταυτότητες δεν επρόκειτο καθόλου περί αυτού αλλά για προσπάθεια επιβολής αντιδημοκρατικής πρακτικής. Για την αρχή της πλειοψηφίας υπάρχει όμως μια επιτηδευμένη διαστρέβλωση. Επειδή η αρχή της πλειοψηφίας ακούγεται πολύ δίκαιη είναι πολύ εύκολο να αποκομίσει κάποιος την αίσθηση ότι όποιος την χρησιμοποιεί είναι όντως δημοκράτης. Επίσης προκαλεί την ενστικτώδη αντίδραση να θέλει κάποιος να ανήκει κάποιος σε αυτή την, πολλές φορές ομιχλώδους και ασαφούς περιεχομένου, πλειοψηφία όπου θα είναι και «προστατευμένος» απέναντι σε κάποιους (φανταστικούς) εχθρούς. Και αυτό το επιχείρημα χρησιμοποιείται ευρέως όταν έρχεται στο προσκήνιο το θέμα του διαχωρισμού εκκλησίας και κράτους.

Παρότι δεν έχω σπουδάσει νομικά καταλαβαίνω ότι η δημοκρατία δεν εξαντλείται αποκλειστικά και μόνο στην αρχή της πλειοψηφίας. Η τελευταία ισχύει φυσικά σε μια εκλογική διαδικασία για την εκλογή κυβέρνησης. Από εκεί και πέρα όμως αυτή η πλειοψηφία που έδωσε τη νίκη σε ένα κόμμα παύει να έχει νομική υπόσταση. Η κυβέρνηση μιας χώρας είναι υποχρεωμένη να διοικεί με βάση το Σύνταγμα και όχι με βάση το τι θέλει κάθε φορά η πλειοψηφία που της έδωσε τη νίκη. Σε διαφορετική περίπτωση θα είχαμε και ηθική δικαίωση (στην Ελλάδα η πολιτική και κοινωνική δικαίωση είναι έτσι και αλλιώς υπαρκτή) του κράτους που διορίζει ή βολεύει τα «δικά μας» παιδιά. Επίσης μια σωστή Δημοκρατία δεν μπορεί να αναγνωρίζει πλειοψηφίες που στηρίζονται σε ουσιαστικά προσωπικές επιλογές κάποιων ανθρώπων. Δεν μπορεί π.χ να υπάρχει πλειοψηφία «Το αγαπημένο μας φαγητό είναι ο μουσακάς» ή «Είμαστε οπαδοί του Ολυμπιακού» ή «Μας αρέσει το τρέξιμο».

Για να γίνει πιο κατανοητό πόσο επικίνδυνη είναι η αρχή μιας αυθαίρετης πλειοψηφίας έξω από τη Συνταγματική νομιμότητα ας σκεφτεί κάποιος:

-μια πλειοψηφία από ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ και ΝΔ (75-80%) να επιβάλει στο υπόλοιπο του πληθυσμού να εργάζεται για να την τρέφει.

-στα πλαίσια της Ε.Ε η μη ορθόδοξη πλειοψηφία να θέλει να επιβάλει μια θρησκευτικού τύπου άποψη στην Ελλάδα.

-για τους εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες που εργάζονται στην Ε.Ε να μπαίνουν ξαφνικά εμπόδια για καριέρα στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα εξαιτίας θρησκευτικού δόγματος. Το οποίο φυσικά δεν γίνεται. Χιλιάδες Έλληνες καταλαμβάνουν καίριες θέσεις σε ξένες χώρες. Σε σχολεία, σε Πανεπιστήμια, σε νοσοκομεία και πανεπιστημιακές κλινικές. Γίνονται καθηγητές σε Πανεπιστήμια, κάποιοι εκλέγονται βουλευτές και κανένας δεν φωνάζει ότι οι ορθόδοξοι μας απειλούν.

Τα παραδείγματα που μπορεί να σκεφτεί κανείς είναι πάμπολλα.

Το Σύνταγμα στην αστική Δημοκρατία δεν υπάρχει για να προστατεύει πλειοψηφίες στηριγμένες σε μεταφυσικές επιλογές, αλλά για να προστατεύει το άτομο. Αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης. Αν ο στόχος είναι η αυθαίρετη επίκληση σε πλειοψηφίες τότε θα έχουμε τύπους διακυβέρνησης που ανέφερα ήδη. Εξάλλου οι πλειοψηφίες είναι κάτι ρευστό. Οι άνθρωποι ως άτομα έχουν το δικαίωμα να αλλάξουν συνήθειες. Ακόμη και αν αυτό δεν θα ήταν πιθανό για τους περισσότερους ή δε θα σκέφτονταν ποτέ να αλλάξουν σε κάτι, το κράτος δεν μπορεί να απαγορεύει προληπτικά την αλλαγή. Εξάλλου κάτι που είναι πλειοψηφία σε μια γενιά μπορεί να είναι μειοψηφία σε μιά επόμενη γενιά ανθρώπων. Ή να χάσουν βαρύτητα ή και να εκλείψουν ακόμη τα κριτήρια που καθόριζαν συγκεκριμένες ομαδοποιήσεις. Κάποιος που έχει ψηφίσει π.χ ΠΑΣΟΚ σε μια εκλογική αναμέτρηση δεν είναι ιδιοκτησία του κόμματος. Ούτε σημαίνει ότι πρέπει να ψηφίζει εφ’ όρου ζωής πλέον ΠΑΣΟΚ. Το ίδιο ισχύει και σε θέματα θεολογικής πίστης. Χιλιάδες άνθρωποι που ακολουθούνε μια πίστη ή ένα δόγμα δε σημαίνει ότι γίνονται ή ότι παραμένουν ή ότι είναι υποχρεωμένοι να παραμείνουν οπαδοί αυτής της θρησκείας ή του δόγματος για πάντα. 

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

5 απαντήσεις στο Αρχή της πλειοψηφίας και διαχωρισμός κράτους-Εκκλησίας

  1. Ο/Η doctor λέει:

    Η συνεχής επίκληση του δικαιώματος της άποψης και της αρχής της πλειοψηφίας για την υπόθεση με την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες και όχι μόνο, σε συνδυασμό με την απήχηση και αποδοχή που είχε σε μεγάλες μάζες πληθυσμού έδωσαν την ιδέα σε πολιτικές κινήσεις να κινηθούνε στα χνάρια του.

    ****

    Διαβάζοντας την χθεσινή ανακοίνωση της Δ.Ι.Σ. οφείλω να πω ότι ο κ.Ιερώνυμος φαίνεται -για την ώρα- απείρως σοβαρότερος του προκατόχου του και το ότι απομόνωσε τον Άνθιμο είναι πολύ θετικό για την εκκλησία.
    Ας ελπίσουμε ότι ο Ιερώνυμος θα εισάγει την νηφαλιότητα στην εκκλησία.

    doctor

  2. Ο/Η thanos λέει:

    Γεια σου Παρη,

    Σχετικα με το θεμα που εθεσες μαλλον εχει να κανει με το θριαμβο της φιλελευθερης δημοκρατιας παγκοσμιως…
    Απλα τα πραγματα,ακομα και αν καποιος εχει αλλους στοχους στο βαθος(βλεπε ολοκληρωτισμο)αναγκαστικα πρεπει να υμνησει τη δημοκρατια(νομιζω καπως ετσι δεν ανεβηκε και ο χιτλερ στη εξουσια;-νομιμα και δημοκρατικα και ωραια)

    Πρωτη φορα μπαινω στο blog σου,πολυ ωραιο.Συγχαρητηρια

    Διαβασα και κατι αποψεις σου περι ορθοδοξιας και μαρξισμου…τις βρηκα πολυ εξυπνες και ευστοχες, αν και ειδα οτι πολλοι αντεδρασαν

    θανος 20 θεσσαλονικη

  3. Ο/Η thanos λέει:

    οσο για την αρχη της πλειοψηφιας ο παπανδρεου(ο παλιος) δεν ελεγε:»η πλειοψηφια κυβερνα και η μειοψηφια ελεγχει?»

    Κακα τα ψεματα η δυναμη της πλειοψηφιας ειναι τεραστια.Με μια καταλληλη προπαγανδα για παραδειγμα μπορει ενας λαος να απορριψει δημοκρατια,συνταγματα και οτι αλλο θες,να καταπιεσει μειοψηφιες΄παντα στο ονομα της πλειοψηφιας.

    Γνωμη μου παντως ειναι οτι δεν μπορεις να επιβαλλεις σεναν λαο μια ιδεα(οσο λογικη,σωστη και αν ειναι)αν δεν μπορει ο ιδιος να την κατανοησει και να την υιοθετησει-αναφερομαι στο εκκλησιαστικο που εθεσες-

  4. Ο/Η parisbrouzos λέει:

    @Doctor,

    το θέμα είναι φυσικά να μην εξαρτάται η πολιτική του κράτους και η πορεία μιας κοινωνίας γενικότερα από τις διαφορετικές διαθέσεις του εκάστοτε Αρχιεπισκόπου ή της Ιεραρχίας.

    @Θάνος

    καταρχήν σ’ ευχαριστώ.

    «Σχετικα με το θεμα που εθεσες μαλλον εχει να κανει με το θριαμβο της φιλελευθερης δημοκρατιας παγκοσμιως»

    Ναι, κάπως έτσι το φαντάζομαι και εγώ.
    Για το εκκλησιαστικό δεν θα πρόκειται για θέμα επιβολής. Επιβολή θα ήτανε αν το κράτος απαγόρευε θρησκευτικές τελετές ή την παρουσία θρησκευτικών χώρων.
    Η δύναμη της όποιας πλειοψηφίας είναι δεδομένη, αλλά με τον τρόπο αυτό εκδηλώνεται σε μάλλον ανώριμες πολιτικά κοινωνίες. Εκεί όπου δεν υπάρχει εμπιστοσύνη και σεβασμός σε θεσμούς και οι άνθρωποι ψάχνουν σιγουριά σε μεταφυσικές αλήθειες.

  5. Παράθεμα: ( -

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s