Έλλειψη οργάνωσης ή έλλειψη στόχων;

Πολλές φορές οι Έλληνες κατηγορούμε εαυτούς για πολλά πράγματα. Επίσης γνωρίζουμε πολύ καλά τι συμβαίνει στη χώρα μας και παρόλα αυτά ενώ όταν ξέρεις το πρόβλημα βρίσκεις και λύση αυτό τις περισσότερες φορές δεν συμβαίνει. Το αποτέλεσμα είναι προβλήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής να χρονίζουν. Σαν κοινωνία έχουμε ουσιαστικά τα ίδια προβλήματα που είχε η πρώτη γενιά μετά τη δικτατορία, αλλά και σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό προβλήματα που είχανε γενιές πριν από αυτή.

Αγωνιζόμαστε ακόμη για οικονομική σταθερότητα ή ανάπτυξη με ορολογία που τη θυμάμαι από τις αρχές του ΄90. Λιτότητα, περιοριστική δημοσιονομική πολιτική, μείωση κρατικών δαπανών, περιρισμός των διαφόρων ελλειμάτων κλπ.

Αναφερόμαστε μονίμως σε πρόβλημα στην Παιδεία. Πάλι με ορολογία τουλάχιστον 20 ετών. Σε πρόβλημα στο χώρο της Υγείας. Πάλι με ορολογία 20ετίας.

Επίσης έχουμε ακριβώς τα ίδια θέματα εξωτερικής πολιτικής. Το θέμα με τη ΠΓΔΜ, τα ελληνοτουρκικά (αυτά  αν και τα εξωτερικής φύσης προβλήματα δεν εξαρτώνται 100% από εμάς αλλά σίγουρα και από εμάς. Η υπόθεση στην Κύπρο έχει πάνω από 30 χρόνια

Καμιά φορά σκέφτομαι ότι αν λύσουμε έστω και μερικά από αυτά θα μας λείψουν. Θα αρχίσουμε να πλήττουμε. 

 Γιατί όμως υπάρχει αυτή η διαιώνιση;

Οι περισσότεροι θα πούνε ότι δεν υπάρχει οργάνωση, ότι είμαστε κάπως χαβαλετζίδικος λαός, ότι δεν μπορούμε να μπούμε σε καλούπια κλπ. Όλα έχουν το μερίδιό τους αλλά κατά τη γνώμη μου η κρίσιμη διαφορά είναι ότι δεν έχουμε τη νοοτροπία να βάζουμε στόχους. Δεν μπορεί να υπάρχει οργάνωση αν δεν υπάρχει στόχος. Η οργάνωση ακολουθεί το στόχο δεν προηγείται. Οργάνωση είναι τα μέσα που κινητοποιείς και ο καταμερισμός εργασίας και ρόλων για την επίτευξη ενός στόχου. Αν αυτός δεν υπάρχει τότε γιατί κάποιος θα έπρεπε να ενδιαφέρεται για κινητοποίηση του όποιου ανθρώπινου δυναμικού;

Π.χ 1: Στην οικονομία κάθε χρόνο ψηφίζεται ένας προϋπολογισμός. Ή κάθε κυβέρνηση περιγράφει τους στόχους της για κάθε τετραετία. Η επόμενη κυβέρνηση όμως ακολουθεί συχνά ένα άλλο πρόγραμμα. Οπότε πολλά ξεκινούν από την αρχή. Το θέμα όμως είναι ότι τα περισσότερα από τα προβλήματα που υπάρχουν δεν λύνονται στα πλαίσια μιας κυβερνητικής θητείας.

Πόσες φορές υπήρξε λοιπόν ένας μακροπρόθεσμος στόχος; Ένας στόχος όπως π.χ μέσα στα επόμενα 10 ή 15 χρόνια η Ελλάδα πρέπει να έχει ανεργία 6%. Ή ότι σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα πρέπει να έχει πετύχει την αύξηση της χρηματοδότησης για την Παιδεία και για ερευνητικούς σκοπούς κατά 0,5 ή 1 μονάδα ή παραπάνω του ΑΕΠ. Ή ότι πρέπει μέσα σε 20 με 30 χρόνια (περίπου μια γενιά δηλαδή) να βρίσκεται στο Α, Β ή Γ επίπεδο στην τεχνολογική παραγωγή (μπορεί να τεθούνε τεχνικοί όροι). Ή ότι μέσα σε τόσα χρόνια πρέπει να έχει υπάρξει αύξηση του κατώτατου μισθού σε κάποιο αξιοπρεπές επίπεδο.

Οπότε μπορεί κανείς να φτιάξει ένα σχέδιο και να δει πώς πετυχαίνει αυτούς τους στόχους. Ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν, σε ποιες κατευθύνσεις και με ποιο ρυθμό.

Αλλά λογική θέλω απλώς να ρίξω τον πληθωρισμό ή θέλω να περιορίσω τα ελλείματα για φέτος και από του χρόνου βλέπουμε καταλήγουν στη διαιώνιση των θεμάτων.

Π.χ 2: Είναι εκ πρώτης όψεως παράδοξο αλλά παρότι κατηγορούμε το σύστημα εκπαίδευσης, απόφοιτοι των «κακόμοιρων» ελληνικών σχολείων και Πανεπιστημίων γίνονται δεκτοί σε ξένα Πανεπιστήμια χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Ποια είναι λοιπόν η διαφορά με το εξωτερικό; Κατά τη γνώμη μου είναι πάλι η έλλειψη συγκεκριμένου στόχου. Γιατί διατηρούμε και συντηρούμε Πανεπιστήμια;

Η μεγάλη διαφορά με το εξωτερικό είναι πιστεύω η κατεύθυνση και οι σκοποί της έρευνας στην Ελλάδα. Καταρχήν χωρίς έρευνα δε νοείται Πανεπιστήμιο. Αλλά στην Ελλάδα η έρευνα σαν είδος εκπαίδευσης δεν έχει ακόμη φτάσει να ενηλικιωθεί. Ένα σημαντικό θέμα είναι φυσικά η έλλειψη ενδιαφέροντος από την ελληνική αγορά πρακτικής ή εμπορικής εφαρμογής των ερευνητικών εξελίξεων. Αυτό από τη μία περιορίζει τις πηγές χρηματοδότησης, κατά συνέπεια και τις διαθέσιμες θέσεις και από την άλλη οδηγεί σε όχι συνεχή έρευνα. Αν συνυπολογίσει κανείς την μικρή κρατική χρηματοδότηση καθώς το ελληνικό κράτος δεν έχει αντιληφθεί ακόμη τη σημασία της έρευνας για την παραγωγή προϊόντος, γίνεται φανερό το πρόβλημα.

Πιστεύω ότι η αναποτελεσματικότητα που παρατηρείται και σε άλλους τομείς οφείλεται εν τέλει στην απουσία σαφών κατευθύνσεωνν. Όταν σκέφτομαι την Ελλάδα μετά από 30, 40 ή 50 χρόνια δεν θα ήθελα να διανοηθώ ότι θα συζητάμε τα ίδια ακριβώς προβλήματα με το σήμερα, άσχετα αν κάποιες φορές υπάρχει κυκλική πορεία σε αυτά. Κανείς π.χ δεν μπορεί να εξασφαλίσει αιώνια οικονομική ανάπτυξη. Πάντα θα υπάρχουν και περίοδοι ύφεσης.

Ατυχής έμπνευση

Είχα στείλει προ ημερών το παρακάτω κείμενο εδώ ως σχόλιο σε αυτό. Το παραθέτω εδώ επειδή ζήτησα την απόσυρσή του από τις Σελίδες Κριτικής.

————————————————————————————————————————–

Κύριε Παπαϊωάννου,

Με αφορμή την πρότασή σας για σχολιασμό στο κείμενο της κ. Μαρίας Σεφέρου θα ήθελα να καταθέσω τις δικές μου απόψεις.

Το συγκεκριμένο κείμενο το είδα σαν έναν μάλλον αδιάφορο σχολιασμό του γεγονότος της επανεκλογής του Γιώργου Παπανδρέου (ΓΠ). Ήδη από την πρώτη παράγραφο δίνει το στίγμα της κριτικής της: μια συναισθηματική ερμηνεία της πραγματικότητας. Το « YES » που αναφέρει δείχνει μία λαΐκίστικη προσέγγιση που θα αρέσει σε ελληνικά αυτιά. Με αυτό θεωρεί εξ ορισμού ότι ο ΓΠ είναι κάτι σαν όργανο μιας άλλης ξένης δύναμης και αμφισβητεί τον πατριωτισμό του. Πολύ βολική προσέγγιση θα την χαρακτήριζα.

Ανεξάρτητα από τις ικανότητες και την καταλληλότητα του ΓΠ να ηγηθεί στο ΠΑΣΟΚ ή να κυβερνήσει, η κριτική στο πρόσωπό του δεν μπορεί να γίνει από το χώρο της λαϊκής/λαϊκίστικής (ακρο)δεξιάς όπως κάνει η κυρία Σεφέρου. Μια λαϊκή δεξιά που (όχι μόνο) στην Ελλάδα έχει υιοθετήσει κάποιες αριστερές οικονομικές ιδέες και που μάλιστα τα τελευταία 2-3 χρόνια έχει αρχίσει να επικαλείται έννοιες όπως δημοκρατία, ελευθερία του λόγου, προστασία του Συντάγματος και άλλες μεγαλόσχημες εκφράσεις στην προσπάθεια της να δειχτεί ανεκτική και δημοκρατική. Είναι αστείο (ή και ύποπτο) άνθρωποι, και δεν πρόκειται μόνο για ανθρώπους εξουσίας αλλά και για ανθρώπους της διπλανής πόρτας, που στήριζαν ιδεολογικά και κοινωνικά το θεσμό της μοναρχίας και αργότερα την δικτατορία να δυσανασχετούν από την κληρονομική εναλλαγή των προσώπων στα κόμματα όπως κάνει η κ. Σεφέρου. Είναι αστείο (ή και ύποπτο) λάτρεις του Ελλάς-Ελλήνων-Χριστιανών, το οποίο η δικτατορία δεν το ανακάλυψε απλώς το έβγαλε στην επιφάνεια αν κρίνει κανείς από τις αντιδράσεις του πληθυσμού στο κάποτε θέμα των αστυνομικών ταυτοτήτων αλλά και γενικότερα για την αλαζονική σκέψη του μέσου Έλληνα (ή μήπως ΈΛ-ληνα) για τον εαυτό του ως εκπολιτιστή των πάντων και σαν «γνήσιο» χριστιανό ορθόδοξο, να εμφανίζονται όψιμοι και φανατικοί υπερασπιστές της δημοκρατίας και της ελευθερίας της έκφρασης. Στη Γερμανία όπου είμαι, οι ακροδεξιοί επικαλούνται και αυτοί τα τελευταία χρόνια ακριβώς τη δημοκρατία και την ελευθερίας της έκφρασης για να προοωθούν τις ιδέες τους. Έχουν δίκιο αλλά ταυτόχρονα πρόκειται φυσικά για υποκρισία από την πλευρά τους.

Το κείμενο μου θύμισε τον λίγο με από όλα πολιτικό λόγο του Γιώργου Καρατζαφέρη. Π.χ για τη χούντα είπε κάποτε το εξής:

«κάποιοι τη λένε επανάσταση. Δεν έχω πρόβλημα να την πω επανάσταση. Κάποιοι την λένε κίνημα. Δεν έχω πρόβλημα να την πω κίνημα. Κάποιοι τη λένε χούντα. Δεν έχω πρόβλημα να την πω χούντα.»

Ο Καρατζαφέρης είναι με όλους λοιπόν. Και δημοκράτης αφού δεν κάνει διαχωρισμούς. Και με τους υποστηρικτές της δικτατορίας και με τους αντίθετους σε αυτή. Εξάλλου και οι μεν και οι δε ήταν και είναι Έλληνες. Οπότε ο Καταζαφέρης είναι γενικώς με όλους τους Έλληνες.

Η ερμηνεία που δίνει για τα αίτια της ήττας του ΠΑΣΟΚ είναι ακριβώς η ερμηνεία που θα έδινε κάποιος πολιτευτής του ΛΑ.Ο.Σ.

Αναφέρει η κ. Σεφέρου:

1) Δεν είχε καταλάβει ο άνθρωπος (ΓΠ) αν έβλαψαν οι μαζικές μετοχοποιήσεις (αποκρατικοποιήσεις) της οικονομικής πολιτικής των ‘εκσυγχρονιστικών’ κυβερνήσεων του μαθητευόμενου μάγου της ελεύθερης οικονομίας κ. Σημίτη και του υπουργού του κ. Παπαντωνίου …

Σχόλιο : δεν μπορώ να καταλάβω γιατί θα πρέπει το κράτος να είναι επιχειρηματίας. Το κράτος είναι υποχρεωμένο να έχει ρόλο στην παροχή υπηρεσιών παιδείας, υγείας ή ασφάλισης αλλά γιατί θα πρέπει να συντηρεί εταιρίες;

Θα έπρεπε μήπως να κρατικοποιηθεί η Ιντρακόμ ή ο Κωτσόβολος ή ο Μαρινόπουλος για να δειχτεί ο Κώστας Σημίτης μη μαθητευόμενος μάγος της ελεύθερης οικονομίας;

Η ελληνική οικονομία χρειάζεται όντως μεγάλες αλλαγές στις κατευθύνσεις, στον σχεδιασμό και στην οργάνωσή της. Και χωρίς αποκρατικοποιήσεις/ιδιωτικοποιήσεις αυτό δεν μπορεί να συμβεί. Από ότι είδα η κ. Σεφέρου ήτανε και στη Βρετανία. Σε μια χώρα που η ελεύθερη οικονομία είναι μη αμφισβητήσιμη. Θεωρώ ανέντιμο και εκ του πονηρού να πηγαίνει κανείς στο εξωτερικό, σε χώρες με ελεύθερη οικονομία για να καταρτιστεί καλύτερα, να μορφωθεί καλύτερα, να κερδίσει περισσότερα χρήματα και μετά να επιστρέφει στην Ελλάδα και να καταδικάζει το είδος της οικονομίας που είδε εκεί που ήταν, ανεμίζοντας ταυτόχρονα τα πτυχία και την εμπειρία που ακριβώς εκεί απέκτησε. Και πήγε εκεί ώστε προφανώς να έχει το πάνω χέρι στον ανταγωνισμό στον εργασιακό χώρο και όχι μόνο.

Είναι σαν να θέλει κάποιος να αποτρέψει άλλους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση σε αυτές ακριβώς τις καλύτερες υπηρεσίες και μάλιστα χωρίς την ανάγκη να ξενιτευτεί. Όσοι επιχειρηματολογούν κατ’ αυτόν τον τρόπο επιθυμούν απλώς τον περιορισμό του ανταγωνισμού για τους ίδιους, έχοντας φυσικά πρώτα εξασφαλίσει για τους εαυτούς τους καλύτερες προοπτικές.

2) η μεγάλη λεηλασία του κομποδέματος των μικρο-αποταμιευτών μέσω του Χρηματιστηρίου (1999-2000) ώστε να ανδρωθούν τα ‘νέα τζάκια’ και να φουσκώσουν οι τραπεζικοί λογαριασμοί των ξένων και ντόπιων κορακιών του χρηματιστηριακού τζόγου…

Σχόλιο: η ατομική ευθύνη που είναι τελικά; Μήπως επρόκειτο για ανήλικους; Όσοι «επένδυσαν» εκείνα τα χρόνια στο χρηματιστήριο σε τι αποσκοπούσανε; Μήπως όχι στον έυκολο και γρήγορο πλουτισμό; Μήπως τελικά ο καπιταλισμός και η ελεύθερη αγορά είναι βιολογικό χαρακτηριστικό και υπάρχει στη φύση του κάθε ανθρώπου και απλώς όταν οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκές εκδηλώνεται; Όπως ακριβώς εκδηλώθηκε στο «λαουτζίκο» που επένδυσε όταν (νόμισε πως) μυρίστηκε αρπαχτή;

Εκείνη την εποχή ήμουν Ελλάδα. Ούτε εγώ ούτε άλλο μέλος μέλος από την οικογένειά μου δεν έπαιξε στο Χρηματιστήριο. Και υπήρχαν φυσικά και άλλοι που απείχαν. Το γεγονός ότι κάποιοι δεν ασχολήθηκαν τους κάνει πιο υπεύθυνους ή πιο ενήλικες σε σχέση με όσους ασχολήθηκαν;

Αν είναι έτσι γιατί εμπιστευόμαστε την καθολική ψηφοφορία στις εκλογές; Να ψηφίζουν λοιπόν τότε μόνο οι πραγματικά σκεπτόμενοι και ώριμοι πολίτες!

3) Δεν είχε υποψία μήπως έβλαψε η άγρια κομματικοποίηση του κράτους, η διαφθορά …

Σχόλιο: Αφού έχει καταδικάσει την ελεύθερη οικονομία την ενοχλεί κομματικοποίηση του κρατους και η διαφθορά. Μα γιατί υπάρχει κομματικοποίηση στο κράτος; Και η μεγάλη διαφθορά;

Έχουμε τα φαινόμενα που υπάρχουν σε χώρες με οικονομίες παρόμοια με τη δική μας. Τεράστιο και εν πολλοίς άχρηστο κράτος

4) ο ευτελισμός και η δαιμονοποίηση των Σωμάτων Ασφαλείας, η έλλειψη συγκροτημένης και συνετής μεταναστευτικής πολιτικής, ο εμπαιγμός και η προκλητική περιφρόνηση αρχών και αξιών που είχαν κρατήσει το έθνος μας όρθιο μετά την απελευθέρωση

Σχόλιο: Εδώ τι να πει κανείς; Δεν νομίζω ότι κάποιος που βρίσκεται μπροστά στην κάλπη σκέφτεται αν δαιμονοποιήθηκαν τα σώματα ασφαλείας. Όσο για προκλητική περιφρόνηση αρχών και αξιών θα εννοεί το θέμα με τις ταυτότητες. Σοβαρό θέμα! Εγώ πάντως ξέρω τρεις αξίες που κράτησαν όρθιο το έθνος μας: Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία χωρίς τις οποίες δεν θα υπήρχε καν ελληνικό κράτος.

Αυτό το σημείο με την ταυτόχρονη ανησυχία για τα σώματα ασφαλείας, τη μετανάστευση και τις αξίες και αρχές του έθνους κατευθύνει σε ανάμιξη σοσιαλιστικών οικονομικών ιδεών και εθνικών ιδεών. Λογική του ΛΑ.Ο.Σ. Το μίγμα όπως καταλαβαίνεται είναι εκρηκτικό.

Το κείμενό της κ. Σεφέρου είναι εν τέλει καλό για τον μέσο Έλληνα ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης ο οποίος θέλει να ακούει ότι είναι ο περιούσιος λαός του Θεού, ότι όλοι μας ζηλεύουν και θέλουν να μας καταστρέψουν, που ακόμη και αν βρίσκεται σε θέση ισχύος ή είναι πλούσιος ή διεφθαρμένος θέλει να ακούει γενικόλογη κριτική εναντίον των κακών πλούσιων, των λαμόγιων και των διεφθαρμένων. Αυτό ξέρετε λειτουργεί όπως η συγχώρεση της Εκκλησίας. Αφού μετανοήσεις μπορείς να ξαναρχίσεις.

Η επιχειρηματολογία όμως είναι διάτρητη και πολιτικά άσχετη.

Όσο για τις ερωτήσεις σας.

Νομίζω όμως ότι ακριβώς αυτή η κατάσταση γεννάει μια σειρά από απορίες: Με βάση ποιες πολιτικές και ηθικές αρχές κρίνονται οι πολιτικές πράξεις και το ήθος των πολιτικών και γενικότερα η πολιτική; Αφού η πολιτική είναι τόσο ασύμβατη με τα καθιερωμένα πρότυπα γιατί αναρωτιόμαστε γιατί δεν τηρούνται οι αρχές και δεν αναρωτιόμαστε γιατί ισχύουν ακόμη αρχές που δεν τηρούνται από κανέναν; Γιατί δεν βρίσκεται στην πολιτική σκηνή καμιά δύναμη που να παράγει νέες αρχές με βάση τις οποίες μπορεί να δομηθεί μια υγιής πολιτική σκηνή;

Πώς είναι δυνατό να υπάρχει υγιής πολιτική σκηνή σε μια χώρα που ζει με φεουδαρχικές δομές; Όταν είμαστε μια χώρα με ημι-θεοκρατική αντίληψη της πραγματικότητας; Και πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα θα πω ότι ακριβώς τέτοιες κριτικές και τέτοιες αντιλήψεις είναι οι αιτίες για τα πολιτικά πράγματα στην Ελλάδα.

Προς το παρόν ως πολίτες οι Έλληνες δεν θέλουμε καμία δύναμη που να παράγει νέες αρχές με βάση τις οποίες μπορεί να δομηθεί μια υγιής πολιτική σκηνή . Ή θέλουμε επιστροφή στον παλιό «καλό καιρό». Υπάρχουν φυσικά άνθρωποι που αντιδρούνε αλλά για να δημιουργηθεί μια κρίσιμη μάζα θα χρειαστεί καιρός.

—————————————————————————————————————————

 

Η αφορμή για αυτό το σχόλιο ήταν αυτό.

 

Καταρχήν πρέπι να πω ότι από παρανόηση δική μου σχολίασα το κείμενο της κ. Σεφέρου και όχι αυτά που εννοούσε ο κ. Παπαϊωάννου.

Ο κ. Παπαϊωάννου  ξεκινά την πρόταση του για συζήτηση ως εξής:

Το κείμενο της κ. Σεφέρου, ακριβώς επειδή βρίσκω την γραφή της εξαιρετικά γλαφυρή και τα επιχειρήματά της μη επιδεχόμενα αμφισβήτησης, μου δίνει την ευκαιρία και την ευκολία μιας παρατήρησης και μιάς πρότασης

Το κείμενο της κ. Σεφέρου αναφέρει φυσικά και άλλα γεγονότα και όχι μόνο αυτά που σχολίασα αλλά αυτά είναι περισσότερο θα έλεγα περιγραφικά του τι έγινε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας των εκλογών του ΠΑΣΟΚ. Μπορώ επίσης να παραδεχτώ ότι σε αρκετά σημεία υπήρξε τόνος επιθετικός από την πλευρά μου. Αλλά αναρωτιέμαι: είναι δυνατό τα επιχειρήματα κάποιου να είναι μη αμφισβητήσιμα; Και αν είναι κάποια (πιθανόν), είναι όλα; Και ποια είναι μη αμφισβητήσιμα και ποια όντως; Ουσιαστικά αυτό ήταν που με παρακίνησε να γράψω αυτό το κείμενο.

Το θέμα είναι ότι ο κ. Παπαϊωάννου συνδυάζει το παραπάνω με πρόταση για ανταλλαγή απόψεων για το μελλοντικό ΠΑΣΟΚ.

Προτείνω εντελώς φιλικά στην κ. Σεφέρου και σε όποιον άλλο αναγνώστη έχει την δυνατότητα να γράψει ένα ηλεκτρονικό κείμενο, να γράψει τις παρατηρήσεις του πάνω στα θεωρητικά ζητήματα που τίθενται σ’ αυτά τα κείμενα.

Εννοεί εδώ τα δικά του κείμενα. Σκέφτομαι όμως αν κάποιοι από τους γράφοντες έχουν επιχειρήματα που δεν επιδέχονται αμφισβήτησης δεν σημαίνει αυτό εξ’ ορισμού ότι οτιδήποτε διαφορετικό είναι λάθος; Δεν σημαίνει ότι η λύση και η απάντηση έχει ήδη δοθεί; Ως προς τι τότε η ανταλλαγή απόψεων;

Εξηγεί ο κ. Παπαϊωάννου στο μετέπειτα σχόλιό του:

Αυτά τα κείμενα όμως δεν είναι το κείμενο της κ. Σεφέρου αλλά τα δικά μου κείμενα στα οποία υποστηρίζω ότι οι διαδικασίες εκλογής αρχηγού στο ΠΑΣΟΚ, σχετίζονται με την αθεράπευτη — κατά την άποψή μου — κρίση του εξουσιαστικού συστήματος.

Όπως ήδη έγραψα νόμισα πώς εννοούσε όλα τα κείμενα που υπήρχαν για το θέμα. Εξάλλου στις πρώτες σειρές της πρότασής του αναφέρει ότι η γλαφυρότητα του κειμένου της κ. Σεφέρου του δίνουν την ευκαιρία μιας πρότασης. Δηλαδή, η αφορμή όπως το κατάλαβα εγώ, ήταν αυτό το κείμενο. Ή τουλάχιστον της κ. Σεφέρου συμπεριλαμβανομένου.

Λέει ο κ. Παπαϊωάννου

Αλλά εδώ δεν κάνει καν αυτό (αναφέρεται σε εμένα). Θεωρεί, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι η κ. Σεφέρου είναι “ανέντιμη”, επειδή, παρόλο που όπως ο ίδιος ο κ. Μπρούζος, “επωφελήθηκε” από την διαμονή της σε μια χώρα με “ελεύθερη οικονομία” υποτιμά την υπεροχή της!

Εδώ κρίνω την τακτική πολλών συμπατριωτών μας (γι’ αυτό και γράφω: να πηγαίνει κανείς στο εξωτερικό και όχι η κ. Σεφέρου ειδικά) που ενώ μορφώνονται και αποκτούν εμπειρία στο εξωτερικό, πολεμάνε κάθε αλλαγή που θα επέτρεπε σε κάποιον να αποκτήσει τα ίδια εφόδια στην Ελλάδα και όχι της κ. Σεφέρου εξειδικευμένα. Δεν με απασχόλησε η υπεροχή ή όχι της κ. Σεφέρου. Ούτε έκανα κάποια σύγκριση με τον εαυτό μου. Δεν θεωρώ ανέντιμο το ότι μορφώθηκε στο εξωτερικό. Αλλά την πολεμική σε αλλαγές που θα δημιουργούσαν με το χρόνο ανάλογες συνθήκες και στην Ελλάδα για ανθρώπους που δεν έχουν τη δυνατότητα ή την επιθυμία να δοκιμάσουν το βήμα στο εξωτερικό και να πάρουν μια ιδέα για το τι συμβαίνει έξω από τα ελληνικά σύνορα.

Γράφει επίσης ο κ. Παπαϊωάννου στο σχόλιό του την εξής πρόταση:

Το επιχείρημα αυτό είναι εντελώς για πέταμα για τον απλό λόγο δεν υπάρχει πια πουθενά στον κόσμο χώρα “μη ελεύθερης” οικονομίας

Αφού αναγνώρισε με μεγάλη ευκολία τη μη επιδεκτικότητα σε αμφισβήτηση κάποιων άλλων επιχειρημάτων και θεωρεί ότι πρέπει να κρίνουμε αυστηρά την αυθαιρεσία της καταδίκης των συνομιλητών μας και έχει επίσης καταδικάσει τις αυθεντίες και την κριτική δέχεται εξίσου εύκολα  ότι ένα δικό μου επιχείρημα όχι απλώς επιδέχεται αμφισβήτησης αλλά είναι και για πέταμα.

Από εκεί και πέρα η ελεύθερη οικονομία δεν είναι υπεύθυνη για την δυστυχία ότι δεν μπορούμε να διαπρέψουμε στον τόπο μας. Τι φταίει η ελεύθερη οικονομία π.χ για τη διαφθορά στην χώρα μας; Αν και νομίζω ότι τελικά αυτό είναι το κλειδί της υπόθεσης. Όποιος καταδικάζει την ελεύθερη οικονομία έχει μη αμφισβητήσιμο δίκιο.

Ελλάδα-Τα τρία μαντριά

Το κείμενο αν και έχει ήδη δημοσιευτεί σε άλλες ιστοσελίδες εδώ και εδώ αλλά και στο περιοδικό Δαυλός το παραθέτω και εδώ απλώς και μόνο για να υπάρχει.

Όπως έχω ξαναγράψει ήταν η αφορμή να ξεκινήσω το ιστολόγιο. Στο τεύχος Ιουνίου 2007 το κείμενο δημοσιεύεται στο Δαυλό, με την διαφορά ότι στο τέλος προστέθηκαν δύο λέξεις που δεν υπήρχαν στο αρχικό κείμενο, που για μένα αλλάζουν την ουσία και το σκοπό του άρθρου. Το τέλος ήτανε [...για να ξεφύγουμε από τη μοίρα των «βαρβάρων».] και στο τεύχος του περιοδικού [...για να ξεφύγουμε από τη μοίρα των «βαρβάρων», Ασιατών και Αφρικανών]. Με αφορμή το γεγονός αυτό αποφάσισα να ξεκινήσω το ιστολόγιο και να έχω αποκλειστικά την ευθύνη για τα γραφόμενά μου.

Ενημέρωση 26.10.07: Το περιοδικό Δαυλός σε ανταπόκριση e-mail που είχα στείλει στις 09.07.2007, στο τεύχος Οκτωβρίου περιείχε σημείωση με το αυθεντικό τέλος του κειμένου «Ελλάδα 2007».

 ——————————————————————-

Τα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα από συστάσεως του νεοελληνικού κράτους, δίνουν την εντύπωση ότι η « σύγχρονη » Ελλάδα δεν είναι τίποτα άλλο παρά το δυτικότερο τμήμα της Μέσης Ανατολής. Τα όσα συμβαίνουν στην πατρίδα μας, τα προβλήματα που ανακύπτουν και οι συμπεριφορές που υπάρχουν και εννοώ τις συμπεριφορές των ανθρώπων ανεξαρτήτως ηλικίας και κοινωνικής ή οικονομικής θέσης, φανερώνουν μια παθογένεια που την υποπτεύεται, τη βλέπει, τη διαβάζει και τη νιώθει κανείς στις χώρες της Μέσης Ανατολής. Η «σύγχρονη» ελληνική κοινωνία δίνει την εντύπωση μιας κοινωνίας απομονωμένης, αποκλεισμένης και θρησκόληπτης, αλλά σε καμία περίπτωση ηθικής κοινωνίας. Μιας κοινώνίας που αυτόβουλα, αν μπορεί αυτό να θεωρηθεί βούληση, έχει επιλέξει τον δρόμο της απομόνωσης.

            Κατά την άποψή μου το πολίτευμα που έχουμε δεν θα έπρεπε να λέγεται Κοινοβουλευτική Δημοκρατία αλλά Κληρονομική Δημοκρατία. Και αν είναι κληρονομική πώς είναι δημοκρατία; Εδώ και 60 χρόνια οι Έλληνες ακούμε, βλέπουμε και ψηφίζουμε ουσιαστικά τους ίδιους ανθρώπους. Οι «Οίκοι» των Παπανδρέηδων, Καραμανλήδων και Μητσοτάκηδων και άλλων «βασιλικών» οικογενειών της χώρας κατέχουν θέσεις εξουσίας με τις ευλογίες και τις πολιτικές επιλογές του «δημοκρατικού» ελληνικού λαού. Οι πολιτικές μας συμπεριφορές είναι τέτοιες που νομίζει κανείς ότι η Ελλάδα ζει ακόμη στην εποχή του Βυζαντίου.Το 1974 οι Έλληνες αποφάσισαν ότι δεν θέλουν μοναρχία και βασιλιά. Και πολύ καλώς έπραξαν. Αλλά το μέλλον έδειξε ότι το πρόβλημα για το λαό δεν ήταν ο θεσμός, αλλά το πρόσωπο. Είμαστε μοναδικό παράδειγμα χώρας (με την εξαίρεση ίσως της Ιταλίας) στην Ευρώπη που το κοινοβούλιό της και η πολιτική της ζωή  κυριαρχούνται από φατρίες, οικογένειες και διάφορους τύπους όπως «υψηλής μόρφωσης» αθλητές, εκπροσώπους μπουζουκτσίδικων και άλλων προσώπων που το μόνο τους προσόν είναι η παρουσία τους στο τηλεοπτικό τοπίο. Ποιός πιστέυει άραγε ότι οι κ.κ Καραμανλής, Παπανδρέου θα κατείχαν αυτές τις θέσεις με διαφορετικά επίθετα; Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα βουλευτών και υπουργών, δημάρχων και νομαρχών. Η λίστα είναι μακρά. Και φυσικά η κοινωνία ακολουθεί κατά πόδας. Σε Πανεπιστήμια, Τράπεζες και γενικά οπουδήποτε στο Δημόσιο χώρο, κληρονομούνται θέσεις σε παιδιά ή συγγενείς αφού αντιμετωπίζονται από την μέση ελληνική σκέψη ως ατομική ιδιοκτησία! Και τίθεται η ερώτηση: Εάν στην Ελλάδα είχαμε για ηγεσία τον Γλύξμπουργκ σε ποιον θα μεταβίβαζε την εξουσία του; Μήπως όχι στα παιδιά του; Η Ελλάδα είναι εδώ και 26 χρόνια μέλος της πολιτικής και οικονομικής Ευρώπης. Όλα αυτά τα χρόνια δεχτήκαμε ισχυρή χρηματοδότηση όπως όλες οι χώρες του φτωχού ευρωπαϊκού Νότου. Αλλά τι πετύχαμε αυτά τα χρόνια; Ουσιαστικά μια γενιά Ελλήνων δούλεψε τόσο και μπορεί να υπερηφανεύεται για μία μη ολοκληρωμένη Εγνατία Οδό και για τη σύνδεση στο Ρίο-Αντίρριο. Δηλαδή για μισό δρόμο και μία γέφυρα. Σιδηροδρομικό δίκτυο; Ανύπαρκτο. Επενδύσεις στην βιομηχανία ή πολύ περισσότερο στην τεχνολογία; Σαν ανέκδοτο ακούγεται.

            Η Ευρώπη έζησε μέσα σε 30 χρόνια δύο Παγκοσμίους Πολέμους. Ειδικά ο τελευταίος άφησε πίσω του την ήπειρο εντελώς κατεστραμμένη. Οι Ευρωπαίοι δέχτηκαν χρήμα από τους Αμερικανούς όπως ανάλογα εμείς από την Ε.Ε. Τι πέτυχαν όμως οι Ευρωπαίοι σε μία και μόνο γενιά; Οι συγκρίσεις θλίβουν. Μία γενιά Γερμανών, ίσως και λιγότερο, αποκατέστησε όλη τη βασική υποδομή  της χώρας. Μια γενιά Γάλλων και Άγγλων ανοικοδόμησαν τις χώρες τους ταχύτατα., Βέλγοι και Ολλανδοί το ίδιο. Και οι δύο τελευταίες είναι του ανάλογου μεγέθους και πληθυσμού με την Ελλάδα. Και τι κάνει η Ελλάδα με την οικονομική βοήθεια που δίνουν οι πλούσιες βόρειες χώρες στον φτωχό καθυστερημένο Νότο; Αν και πιστεύω ότι είμαστε η μοναδική που εξακολουθεί και κατέχει αυτόν τον τίτλο. Και όχι μόνο τον κατέχει αλλά τον επιδιώκει.

            Το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτήσεων ξοδεύτηκε και εξακολουθεί να ξοδεύεται σε επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, ανούσια «δημόσια» έργα, μισθοδοσίες υπεράριθμων δημοσίων υπαλλήλων ή χαρίστηκε και χαρίζεται σε μικρές ομάδες και κύκλους συμφερόντων με σχέσεις με το πολιτικό κατεστημένο. 26 χρόνια χρηματοδοτήσεων δεν επενδύθηκαν, είτε με τον έναν είτε με τον άλλον τρόπο πέρασαν απλώς στην κατανάλωση. Οι Έλληνες μάθανε να καταλανώνουνε  τα πάντα χωρίς να παράγουν σχεδόν τίποτα. Επιθυμούνε να αποκτήσουνε τα πάντα χωρίς να κουνήσουνε ούτε το μικρό τους δαχτυλάκι. Κυκλοφορούνε με χρήμα  το οποίο ουσιαστικά τους έχει χαριστεί. Το αποτέλεσμα;            Θεωρώ, και ξέρω ότι ακούγεται υπερβολικό, ότι είμαστε ένας διεφθαρμένος λαός. Διαφθαρμένοι από ένα προϊόν και ουσιαστικά μέσο επιβίωσης, το xρήμα. Τα αγαθά που έχει ο μέσος Έλληνας στην κατοχή του δεν αντιπροσωπεύουν στις περισσότερες των περιπτώσεων, την εργασία που κάνει και το έργο που παράγει. Γενικά τα αγαθά που υπάρχουν στην Ελλάδα δεν είναι αντιπροσωπευτικά της παραγωγής της χώρας. Από το 1980 και με εύκολο ευρωπαϊκό χρήμα οι Έλληνες αύξησαν κατακόρυφα το βιοτικό τους επίπεδο και έχουν επιδοθεί σε έναν χωρίς κανόνες και συνήθως χωρίς θεμιτά μέσα αγώνα απόκτησης και επίδειξης (νεο)πλουτισμού. Η «σύγχρονη» ελληνική κοινωνία απορροφά, αποδέχεται και αναπαράγει με ευχαρίστηση κάθε είδους νεοπλουτίστικη συμπεριφορά. Δεν είναι όμως καθόλου πρακτικό και αποτελεσματικό για μία κοινωνία να έχει καταναλωτικές συνήθειες και απαιτήσεις του Πρώτου κόσμου και ταυτόχρονα πεπαλαιωμένες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές δομές. Όνειρο του μέσου Έλληνα αποτελεί ακόμη η θέση στο Δημόσιο. Έχουμε ένα πολύ μεγάλο κράτος και ένα τεράστιο αριθμό κρατικών υπαλλήλων. Αναρωτιέμαι αν π.χ στη Γερμανία ίσχυε αναλογικά το ίδιο, τότε αυτή θα διέθετε τουλάχιστον 20 εκατομμύρια δημοσίους υπαλλήλους. Αλλά φυσικά δεν έχει. Ξέρω τι θα απαντούσε κάποιος: «Μα η Γερμανία έχει τόσες εταιρείες και βιομηχανία και έναν ανεπτυγμένο ιδιωτικό τομέα και υπάρχουν διέξοδοι». Ό,τι υπάρχει το δημιούργησαν οι ίδιοι. Οι δυτικές κοινωνίες είναι συστήματα με στόχους και με όλα τα μειονεκτήματά τους είναι κοινωνίες δυναμικά εξελισσόμενες, όχι στατικές. Και εμπεριέχουν πολλά στοιχεία αυθεντικής ελληνικής σκέψης. Και δεν εννοώ σύγχρονης ελληνικής σκέψης που κατά τη γνώμη μου είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

            Αλλά γιατί συμβαίνουν αυτά στην Ελλάδα; Γιατί υπάρχουν τέτοιες σχέσεις μεταξύ κράτους και πολιτών και πολιτών μεταξύ τους. Μεταξύ σοβαρού και αστείου λέμε ότι φταίει η Τουρκοκρατία. Αλλά είναι μόνο αυτό;

Ισχυριζόμαστε ότι είμαστε ένας λαός με χιλιάδες χρόνια Ιστορίας. Ιστορίας ίσως. Αλλά και πολιτισμού ταυτόχρονα; Τι σημαίνει άραγε πoλιτισμός και ποιές είναι οι ικανές και αναγκαίες συνθήκες για να δημιουργηθεί; Ο πολιτισμός δεν είναι κάτι που το βρίσκεις τυχαία στο δρόμο. Οι άνθρωποι είναι που καθορίζουν το είδος του και και την ποιότητά του, το βάθος του και την χρησιμότητα  του. Το αυτοδιοίκητο για τους Έλληνες σταμάτησε ιστορικά το 146 π.Χ. Από αυτήν την χρονολογία και για 2.000 χρόνια ο Ελλαδικός χώρος δεν ήταν τίποτα άλλο από μια επαρχία ή διοικητικό τμήμα τριών αυτοκρατοριών. Ρωμαϊκής, Βυζαντινής και Οθωμανικής και οι Έλληνες συστατικό στοιχείο της πολυφυλετικότητας του χώρου που κατείχαν αυτές οι Αυτοκρατορίες. Στην Ελλάδα βέβαια αντιμετωπίζουμε το Βυζάντιο σαν ελληνική Αυτοκρατορία, σαν κάτι δικό μας. Τώρα αν το Βυζάντιο ήταν απλώς το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αυτό μάλλον αδιάφορο μας αφήνει. Η Εκκλησία και η θρησκοληψία μας μας έχουν πείσει για το μη αυτονόητο. 

Το σημαντικό εδώ είναι πώς μπορούν να επιβιώσουν οι άνθρωποι σε συνθήκες τυρρανίας γιατί οι δομές εξουσίας αυτών των τριών αυτοκρατοριών ελάχιστα διέφεραν. Πώς είναι δυνατό να παραχθεί πολιτισμός κάτω από απολυταρχικές συνθήκες διακυβέρνησης; Ο πολιτισμός χρειάζεται πάνω από όλα ανθρώπους ελεύθερους, που δε θα φοβούνται ότι η έκφραση άποψης, η αντίρρηση και ο αντίλογος σε επιλογές της εξουσίας, η κριτική και η σάτιρα σε αυτές θα  ισοδυναμούσε με υφαρπαγή της περιουσίας ή/και θανατική καταδίκη. Ο πολιτισμός χρειάζεται ανθρώπους που δε φοβούνται τους συμπολίτες τους για κατάδοση στις αρχές του κράτους, που δε θα ανησυχούν ότι ανα πάσα στιγμή η κρατική εξουσία κεντρική ή τοπική θα μπορούσε να λεηλατήσει την ιδιοκτησία τους χωρίς αιτία. Ο πολιτισμός χρειάζεται ανθρώπους με ελεύθερο πνεύμα, με γνώση δικαιωμάτων αλλά και ευθυνών, με γνώση διεκδίκησης αλλά και ορίων.           

Τι από όλα αυτά ίσχυε τα 2.000 χρόνια των αυτοκρατόρων, των σουλτάνων, των αυλών και του κάθε λογής τοπικού διοικητή; 2.000 χρόνια σημαίνει 70 γενιές Ελλήνων μαθαίνανε, όπως και οι άλλοι υποταγμένοι λαοί, ότι για την επιβίωση πρέπει να είσαι και να δείχνεις φοβισμένος, πρέπει να είσαι υποτακτικός στους έχοντες εξουσία, να τους κολακεύεις και να τους εκθειάζεις και φυσικά να μην τους κριτικάρεις. Δεν θα έπρεπε να δείχνουν ότι έχουν ιδία άποψη, ότι διεκδικούν τα αυτονόητα που δικαιούται ένας άνθρωπος. Ζωτικό χώρο όπου να μπορεί να κινητοποιήσει πρώτα από όλα τη σκέψη του.Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Από συστάσεως του νεοελληνικού κράτους μέχρι και το 1974 σε τι καθεστώς ζούσανε οι Έλληνες; Πόσο ασφαλείς και ελεύθεροι νιώθανε; Η σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία είναι μια ανοιχτή πληγή. Σκεφτείτε το μεταπολεμικό αστυνομικό παρακράτος. Τα ίδια γεγονότα όπως και τους προηγούμενους αιώνες. Φόβος απέναντι στην εξουσία και στα όργανά της, φόβος απέναντι στους «συμπολίτες». Δηλαδή συνολικά 75 γενιές Ελλήνων δεν έμαθαν να ζουν αλλιώς παρά επιδεικνύοντας υποτακτικότητα. Η δική μου γενιά είναι η πρώτη που γεννήθηκε υπό καθεστώς δημοκρατίας. Καθεστώς, αλλά όχι πολίτευμα δημοκρατίας. Εξ ου και το κληρονομικό χαρακτηριστικό του.  Νοοτροπίες και συνήθειες 2.000 χρόνων δεν αλλάζουν εύκολα.

Οι Έλληνες φοβόμαστε ακόμη το κράτος μας. Ίσως όχι άδικα. Η κομματική αλλαγή στην κυβέρνηση σημαίνει εκδίωξη των «άλλων» και διορισμό των «ημετέρων». Λογική που τη συναντά κανείς σε χώρες κοινωνικά και πολιτικά υποανάπτυκτες. Υποανάπτυκτες όμως για αυτόν ακριβώς το λόγο. Η αιτία είναι και αιτιατό. Και το αντίστροφο. Φοβόμαστε το κράτος και γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η επιβίωση εκπληρώνεται καλύτερα όταν είμαστε προσκολλημένοι σε αυτό. Μια οικογένεια επιδιώκει να έχει τουλάχιστον ένα μέλος της  μέσα στο κράτος σαν είδος διαπίστευσης και ομολογίας πίστης σε αυτό. Σαν αυτή η οικογένεια να υπογράφει ισόβιο συμβόλαιο ότι δε θα το κριτικάρει ποτέ. Δηλαδή, κράτος-μαντρί.

Σε όλα αυτά θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και το ρόλο της Εκκλησίας, η οποία από τα χρόνια που έγινε νόμιμη οργάνωση δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να προσκολλάται σε κάθε εξουσιαστή και τύραννο (σε Ανατολή και Δύση) και από κοινού να εκμεταλλεύονται τους ανθρώπους. Μεταμορφώθηκε η ίδια σε πόλο και όργανο πολιτικής εξουσίας έμμεσα ή άμεσα.Ανέφερα σε αρχικό σημείο ότι επιδεικνύουμε ως κοινωνία την ίδια παθογένεια, που συναντά κανείς στις χώρες της Μέσης Ανατολής όπου η θρησκεία είναι συστατικό στοιχείο της ζωής. Θεωρώ λοιπόν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην Ελλάδα την διαπλοκή κράτους-εκκλησίας και  μέσω αυτής την επίδρασή της τελευταίας στην κοινωνική ζωή της χώρας. Ισχυρίζεται η Εκκλησία ότι Ορθοδοξία και Ελληνισμός ταυτίζονται. Αλλά είναι έτσι; Ας δούμε την αρχή της ελληνικής σκέψης και την αρχή της χριστιανικής. Η ελληνική σκέψη ξεκινάει ίσως με τον μύθο του Προμηθέα και δείχνει έναν τιτάνα (ουσιαστικά άνθρωπο) αντιμέτωπο με τους Θεούς που τολμά και μπορεί να τους αψηφά (αψήφηση της δύναμης του ισχυρού) που πράττει κατόπιν ιδίας σκέψης και όχι γιατί του την επιφοίτησε κάποιος άλλος  (βλ. Άγιο Πνεύμα). Η πράξη/ιστορία  του είναι ένα δείγμα της επιθυμίας του ανθρώπου να αναζητήσει τη γνώση με κάθε τίμημα, μια γνώση που την κρύβουν οι Θεοί για να μπορούν να ελέγχουν τον άνθρωπο.Η χριστιανική σκέψη ξεκινάει με τον μύθο του Αδάμ και της Εύας οι οποίοι τιμωρούνται(!) με αποπομπή από τον Παράδεισο επειδή τόλμησαν να αναζητήσουν τη γνώση, την μη(!) αναζήτηση της οποίας ο χριστιανικός Θεός τη θεωρεί ικανή και αναγκαία συνθήκη για να παραμείνει ο άνθρωπος στον Παράδεισο. Και μάλιστα η επιθυμία της αναζήτησης της γνώσης που είναι κάτι έμφυτο στον άνθρωπο (περιέργεια έχουν και τα ζώα)  είναι αμαρτία (προπατορικό αμάρτημα του ανθρώπου) το οποίο «ξεπλένεται» και «καθαγιάζεται» με το Μυστήριο της βάπτισης!Το περιεχόμενο της χριστιανικής σκέψης και θρησκείας εσωκλείεται στην προσμονή και έλευση κάποιου Μεσσία. Αλλά περίμεναν Μεσσία ο Ευκλείδης, ο Θαλής , ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Σωκράτης, ο Ιπποκράτης, η Σαπφώ, ο Σοφοκλής, o Πυθαγόρας, ο Αρχιμήδης και τόσοι άλλοι; Δεν υπάρχει καμία ελληνική γραφή που να αναφέρεται σε Μεσσία από τον ουρανό. Η θεωρία του Μεσσία δεν υπήρξε συστατικό της ελληνικής σκέψης ούτε καν στα χρόνια πριν τον Όμηρο. Το θέμα δεν είναι αν υπάρχουν Θεοί ή όχι αλλά η φιλοσοφία που κρύβεται πίσω από κάθε θρησκεία. Γιατί οι άνθρωποι και η νοοτροπία μιας κοινωνίας καθορίζουν το περιεχόμενο  αυτής. Οι αρχαίοι Έλληνες είχανε Θεούς αλλά αυτό δεν τους εμπόδισε να σκέφτονται και να δημιουργούν. Δεν εμπόδισε να δημιουργήσουν λέξεις και περιεχόμενο όπως Δημοκρατία ή επιστημονική Φιλοσοφία .Αλλά πέρα από ιστορικά ή μυθολογικά στοιχεία το θέμα είναι και πολύ πρακτικό για τον  λόγο ότι η Εκκλησία διεκδικεί ρόλο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό(;!). Και το πρόβλημα είναι υπαρκτό καθώς πριν από μερικά χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες υπάκουσαν και συγκεντρώθηκαν να διαμαρτυρηθούν για το «θέμα» των ταυτοτήτων. Θα δικαιολογούσα τέτοια  αντίδραση μετά από κεύλευσμα θρησκευτικού ηγέτη σε κάποια από τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Οι λαοί της περιοχής αυτής δεν ανέπτυξαν ποτέ τους δημοκρατική σκέψη. Ακόμη και τα χρόνια που δεν ήτανε Μουσουλμάνοι. Αλλά οι Έλληνες; Είμαστε κληρονόμοι υποτίθεται ενός σπουδαίου πολιτισμού. Αλλά δεν μπορεί να είμαστε οι κληρονόμοι μόνο σωζόμενων μνημείων. Θα έπρεπε να είμαστε και ο κληρονόμοι βασικών ιδεών (Δημοκρατία, Λογική) και να είμαστε σε θέση να τις εξελίξουμε και να τις βελτιώσουμε. Η έλλειψη αυτών είναι εμφανής παντού. Στη λειτουργία του κράτους, στη νοοτροπία των εκπροσώπων του, στη πολιτική σκέψη των πολιτών, στην (μη) παραγωγή γνώσης και επιστήμης.Η ελλαδική Εκκλησία αναφέρεται συνεχώς στον πνευματικό ρόλο που έχει και στην καθοδήγηση του ποιμνίου της όπως αποκαλεί τους πιστούς. Αλλά αυτή είναι η άποψη αυτής της ανατολικής θρησκείας για τον άνθρωπο. Ουσιαστικά η ίδια με των άλλων δύο μεγάλων θρησκειών με τον ίδιο γεωγραφικό χώρο καταγωγής και το ίδιο θεολογικό υπόβαθρο, τον Ιουδαισμό και τον Μουσουλμανισμό. Δηλαδή ένα ον άβουλο, χωρίς δικές του σκέψεις και επιθυμίες. Και που θα πρέπει μόνιμα να περιμένει μηνύματα από τον ουρανό.Εδώ και αιώνες η Εκκλησία (Δυτική και Ανατολική) δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να συγκεντρώνει το ποίμνιό της στο μαντρί της (εκκλησίες), να τους διηγείται ιστορίες για ανύπαρκτους λύκους (βλ. διάφορες σκοτεινές δυνάμεις) που παραμονεύουν έξω από αυτό για να κατασπαράξουν δήθεν τα αθώα πρόβατα. Ο σκοπός προφανής: όσο οι αμνοί μένουν εγκλωβισμένοι στο μαντρί τόσο ευκολότερα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης, εμπορικής φυσικά, πέρα από το ότι εξυπηρετούν συγκέντρωση και επίδειξη δύναμης και εξουσίας.Κοιτάει κανείς συνεδριάσεις της «Ιεράς» Συνόδου και τι βλέπει; Σκοτεινούς ανθρώπους σε εμφάνιση και συμπεριφορά. Στην Ελλάδα κράτος και Εκκλησία βρίσκονται ακόμη σε στενή σύνδεση και η Εκκλησία μάχεται σθεναρά για το μη διαχωρισμό. Αδιανόητο για μία δημοκρατική υποτίθεται χώρα. Αλλά  ο ίδιος ο Χριστός δεν είχε πει «τα τω Θεω τω Θεω και τα τω Καίσαρι τω Καίσαρι»;. Και αφού η Εκκλησία διαφωνεί με τον ιδρυτή της τότε ποιόν και τι εκπροσωπεί;Και τίθεται πάλι το ερώτημα. Είναι αυτό ελληνική σκέψη; Όχι φυσικά. Οι Έλληνες υπάκουαν στον δική τους εμπνεύσεως νόμο και όχι σε κελεύσματα και εντολές σε πλάκες από τους ουρανούς. Ακόμα και στο πρότυπο του συντηρητισμού στην αρχαία Ελλάδα, τη Σπάρτη οι δύο βασιλιάδες δεν υπήρχαν για να επιδεικνύουν και να απολαμβάνουν πλούτο. Ούτε μπορούσαν να δράσουν έξω από τους νόμους της πόλης. Οι Έλληνες δεν ήτανε ανατολικός λαός γι’ αυτό και δημιούργησαν αυτόν τον πολιτισμό που εμείς σήμερα τον βλέπουμε  μόνο μέσα από ένα εμπορικό ή/και σωβινιστικό πρίσμα. Οι αρχαιοελληνικές κοινωνίες με όλα τα μειονεκτήματά τους και με όλες τις ατέλειες τους ήταν ένας κόσμος σε συνεχή εξέλιξη, ζύμωση και αλλαγή. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω και κάποιες σκέψεις κάνοντας ταυτόχρονα μερικούς παραλληλισμούς μεταξύ ιδεολογίας της Εκκλησίας και ιδεολογίας της Αριστεράς, τουλάχιστον όπως αυτή εμφανίζεται στην Ελλάδα.Εδώ και δεκαετίες η Αριστερά σε όλες τις εκδοχές της έχει υιοθετήσει μια ιδεοληψία που σε πολλά θυμίζει την μονολιθικότητα της θρησκείας. Συγκεντρώνει το λαό στο μαντρί της και του διηγείται ιστορίες για «καπιταλιστικούς λύκους» που παραμονεύουν ολόγυρα και αφού επιτύχουν τον εκφοβισμό στη συνέχεια του πουλάει προστασία. Οι αριστερές δυνάμεις του τόπου όχι μόνο δε φέρανε την αλλαγή όπως ευαγγελίζονταν αλλά σε κάθε περίπτωση υπήρχαν και υπάρχουν, ειδικά όταν είναι στην αντιπολίτευση, για να κολακεύουν τους πολίτες, να τους δικαιολογούν σε ότι και αν κάνουν και να υποστηρίζουν άκριτα κάθε είδους πιθανή διεκδίκηση. Η έννοια της προσωπικής ευθύνης σε κάθε επίπεδο θεωρείται από την αριστερή ιδεολογία «συντηρητισμός» ή «οπισθοδρόμηση» και ταυτόχρονα έχει ιδρύσει μία βιομηχανία δικαιωμάτων. Η ελληνική κοινωνία βρίθει από συντεχνίες και ομάδες συμφερόντων οι οποίες διεκδικούν για τον εαυτό τους κάθε είδους προνόμιο αδιαφορώντας για το αν αυτό είναι δημοκρατικό ή θεμιτό. Και είναι σίγουρο ότι θα βρουν υποστήριξη από αριστερά δημοκρατικά υποτίθεται κόμματα.Είναι γεγονός ότι οι Έλληνες είμαστε οι λιγότερο δεκτικοί άνθρωποι σε αλλαγές που αφορούν την οικονομική μας και πολιτική μας οργάνωση. Δεδομένα που σε άλλες χώρες της Ευρώπης θεωρούνται απολύτως φυσιολογικά, στην Ελλάδα ρίχνονται στην πυρά χωρίς καμία συζήτηση και μελέτη ή βαφτίζονται επιθέσεις του καπιταλισμού στα λαϊκά εισοδήματα. Η Αριστερά είναι κατά των μονοπωλίων και αντιδρά σε κάθε είδου αλλαγή. Αλλά έχουν συνυπολογίσει ότι η κρατικοδίαιτή μας οικονομία διαθέτει τα περισσότερα μονοπώλια σε σχέση με τις περισσότερο καπιταλιστικές οικονομίες των άλλων χωρών (τουλάχιστον της δυτικών) της Ε.Ε; Έχουν αναρωτηθεί γιατί το κόστος ζωής στη Γερμανία ή στην Ολλανδία είναι 2 έως 3 φορές χαμηλότερο της Ελλάδας; Οι άνθρωποι της Αριστεράς επικαλούνται πολλές φορές το ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας αλλά έχουν παραδεχτεί ότι το σύστημα αυτό στηρίζεται στην φορολόγηση ισχυρών οικονομιών; Γιατί δεν έχει σύστημα πρόνοιας η Νιγηρία ή η Αιθιοπία;Αλλά και το συνδικαλιστικό σύστημα της χώρας είναι εξίσου ένοχο. Ένα κρατικοδίαιτο σύστημα που υπάρχει μόνο και μόνο για την ανάδειξη εργατοπατέρων που εκμεταλλεύονται τους πάντες αποκλειστικά για προσωπικό όφελος. Για θέσεις βουλευτών ή υπουργών (βλ. Ραυτόπουλο, Πρωτόπαππα κ.α). Αποτέλεσμα; Κρίνουμε την Ε.Ε για ροπή προς τον νεοφιλελευθερισμό και ταυτόχρονα δεχόμαστε με ευχαρίστηση χρηματοδοτήσεις, καπιταλιστικό χρήμα δηλαδή, αρκεί να μπορούμε σαν λαός να επιβιώνουμε χωρίς να εργαζόμαστε.

Ανέφερα επίσης και την ακρίβεια στην Ελλάδα την οποία βλέπω όποτε έρχομαι. Και εδώ ακριβώς είναι το τρίτο μεγάλο μαντρί της χώρας που συνδυάζεται και με τα παραπάνω. Η οικονομία. Η Ελλάδα, μέλος της Ευρωζώνης, είναι ακόμη μια κλειστή απομονωμένη οικονομία όπου σχεδόν κανείς δεν επενδύει. Εκτός από την ίδρυση εμπορικών αντιπροσωπειών ελάχιστες ξένες εταιρείες εγκαθιστούν μονάδες παραγωγής. Οι δε Έλληνες επιχειρηματίες είναι με τη σειρά τους οι πιο κρατικοδίαιτοι ιδιώτες της Ευρώπης και η επιτυχία και η εξέλιξη των εταιρειών τους εξαρτάται περισσότερο από τα αν έχουν άκρες στον κρατικό μηχανισμό παρά στην εφαρμογή πολιτικής επενδύσεων και καινοτομιών. Η οικονομία είναι γεμάτη με στρεβλώσεις, με νοοτροπίες συντεχνίας και ελάχιστη ύπαρξη ανταγωνισμού με τους Έλληνες επιχειρηματίες να έχουν λογική συνδικαλιστών. Είμαστε μια χώρα εμπόρων και μάλιστα κακών εμπόρων.

Οι Έλληνες επιχειρηματίες ονειρεύονται αποκλειστικά και μόνο φτηνό εργατικό δυναμικό δείχνοντας μια νοοτροπία από τα πρώτα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης. Εν μέρει λογικό να έχουν αυτή την νοοτροπία αφού τα προϊόντα που παράγουν χρειάζονται τις περισσότερες φορές όχι εξειδικευμένο προσωπικό. Η ελληνική αγορά εργασίας φαίνεται ότι δεν χρειάζεται υψηλής κατάρτισης προσωπικό! Η ελληνική ιδιωτική αγορά εργασίας προσφέρει αμοιβές χειρότερες αυτών της δημόσιας. Και αυτό είναι ελληνικό φαινόμενο. Θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος τη NOKIA ελληνική εταιρεία; Οι επιχειρηματίες στην Ελλάδα παραπονούνται για το μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Η Φινλανδία είναι πληθυσμιακά του μεγέθους της Ελλάδας αλλά τα στελέχη της NOKIA δεν περιόρισαν την αντίληψή τους. Αγορά τους είναι δεκάδες χώρες. Θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιος τη Microsoft με εληνική ηγεσία; Αν ναι, τότε η αγορά των υπολογιστών θα ήταν είδος πολυτελείας και πολύ πιθανό ένα λειτουργικό πρόγραμμα θα κόστιζε δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι ελληνικές εταιρείες έχουν πρόβλημα να διαθέσουν στην αγορά φθηνό γάλα!Παράγουμε προς στιγμήν ένα μικρό εύρος προϊόντων συνήθως αγροτικής και κτηνοτροφικής προέλευσης και καθόλου τεχνολογικό προϊόν. Και από αυτό το μικρό προϊόν αναμένει να ζήσει ένας λαός. Και αν είχαμε τις καταναλωτικές δαπάνες των Ελλήνων που έζησαν στις αρχές του αιώνα τότε δε θα υπήρχε πρόβλημα. Αλλά επιθμούμε να καταναλώνουμε σαν Δυτικοί.Δυστυχώς στην Ελλάδα όλα είναι κρατικοεξαρτώμενα: λαός, εργαζόμενοι, συνδικάτα, επιχειρηματίες, εκκλησία. Και επιμένω ότι το είδος των προβλημάτων που έχουμε και συζητούμε δηλαδή σχέσεις κράτους-πολίτη, πολίτη-πολίτη, λειτουργία της οικονομίας και ιδιαίτερα η διαφθορά σε όλα τα επίπεδα παρομοιάζουν με τις κοινωνίες της Μέσης Ανατολής όπου πολιτική, οικονομία, γνώση και θρησκεία είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Διαφθορά υπάρχει φυσικά και στη Δύση, καμία κοινωνία δεν είναι αμόλυντη. Αλλά το θέμα  είναι πόσο ποσοστό διαφθοράς αντέχει μια κοινωνία. Και πώς μια κοινωνία αντιδρά σε αυτή ή στην αποκάλυψή της. Αδικία πάντα θα υπάρχει γιατί απλά η φύση του ανθρώπου είναι τέτοια ή πολλές φορές δεν μπορεί να προβλεφθεί (π.χ μια κλοπή) αλλά το κράτος είναι υποχρεωμένο να προσφέρει δικαιοσύνη (εύρεση και τιμωρία του ενόχου) ώστε να προλάβει μιμητές της αδικίας και εξάπλωσή της. Και αυτή είναι η διαφορά που προσφέρει μια δημοκρατία. Και αυτό προσφέρει αίσθηση ότι υπάρχει ηγεσία και διοίκηση αλλά και ασφάλεια. Δηλαδή ότι δε συμβαίνει στην Ελλάδα. Και πιστεύω ότι  η αναθεώρηση του σημερινού «πολιτισμού» μας και η απόκτηση δημοκρατικής συνείδησης είναι ο μόνος τρόπος για να ξεφύγουμε από τη μοίρα των «βαρβάρων».